Choć liczy sobie już kilkadziesiąt lat, Strojenie świata nie traci na aktualności. Nadal pobudza soniczne wyobraźnie czytelniczek i czytelników, dotyka współczesnych problemów takich jak dźwiękowe (i nie tylko) zanieczyszczenie środowiska oraz inspiruje szeroką rzeszę odbiorców: od kompozytorów, przez architektki, artystów wizualnych i badaczy zajmujących się kulturą, miastem i ekologią. Książka jest świadectwem oryginalnego stylu pisarskiego Schafera, który swobodnie porusza się między gatunkami i stylami literackimi. Jest śmiałym manifestem artystycznym, bywa surowym tekstem akademickim, a miejscami staje się natchnionym dziełem filozoficznym. Opowiada o bezkresnym pejzażu dźwiękowym otaczającym człowieka, o historycznych przemianach środowiska akustycznego, o jego zmysłowej eksploracji, krytyce, analizie i świadomym projektowaniu. Schafer zaprasza do refleksji na temat tego, jak słuchamy, co słyszymy i jak sprawić, aby nasze otoczenia dźwiękowe stawały się bardziej przyjazne. Sprawia, że nasze uszy – choć stale otwarte – zaczynają wrażliwie odbierać rzeczywistość i aktywnie dążyć do zmiany.
Praca Schafera jest dziełem wybitnym, ważnym zarówno w kontekście naukowym, jak i edukacyjnym. Bez wątpienia znajdzie liczne grono odbiorców wśród osób zajmujących się badaniami nad pejzażem dźwiękowym, ale także z pewnością zdobędzie uznanie wśród coraz liczniejszego grona osób aktywistycznie zajmujących się ekologią dźwiękową, przeciwdziałaniem zanieczyszczeniom fonicznym, sound designem i dobrostanem mieszkańców miast przeciążonych hałasem. – Robert Losiak
Książka ta – opowiadająca o otaczających nas dźwiękach – we współczesnej muzyce stała się symbolem zmiany sposobu myślenia o pejzażu dźwiękowym, jak nazywa to Schafer. Jego koncepcje artystyczne i naukowe mają wielkie zasługi dla teorii muzyki, dla nauki o kulturze, dla muzykologii, wreszcie dla rzeszy współczesnych artystów, którzy pracują z medium dźwięku. – Krzysztof Knittel
Przewodnik, a może manifest, słuchania otoczenia świadomie. Współczesny świat jest jeśli nie bardziej, to odmiennie wypełniony dźwiękami niż w czasach, gdy powstawała ta książka, lecz to tym lepszy powód, by się w nią wczytać. Po lekturze żaden szum nie będzie już nam obojętny. Kto ma uszy, niechaj słucha. – Olga Drenda
O autorze:
Murray Schafer (1933-2021) – kanadyjski kompozytor, nauczyciel, podróżnik, filozof muzyki, inicjator nauki o pejzażu dźwiękowym i ruchu ekologii akustycznej. Twórca m.in. monumentalnego cyklu teatru muzycznego Patria, licznych utworów wokalnych i serii 13 kwartetów smyczkowych; autor zbioru publikacji edukacyjnych, w których rozwijał przewrotną metodę kształcenia zdolności słuchowych „czyszczenie uszu”. Jego najważniejsza książka – wydane w 1977 roku Strojenie świata – do dziś stanowi niewyczerpane źródło inspiracji i kontrowersji dla międzynarodowego grona artystów, artystek oraz osób zajmujących się naukami o dźwięku.
O tłumaczu:
Krzysztof Marciniak – absolwent muzykologii na Uniwersytecie Warszawskim, pismak, krytyk, ekolog akustyczny, kurator przedsięwzięć z dziedziny sztuki dźwięku. W latach 2013-2023 członek kolektywu redakcyjnego magazynu o muzyce współczesnej „Glissando”. Mieszka i opiekuje się kawałkiem ziemi nad rzeczką Rakówką we wsi Romanówek na Lubelszczyźnie.
Wydawczyni: Fundacja Bęc Zmiana
Rok wydania: 2025
Redakcja: Aleksandra Sitkiewicz
Korekta: Aleksandra Kalinowska, Aleksandra Sitkiewicz
Projekt okładki: Anna Wacławek
Skład: Kacper Greń
Koordynacja produkcji: Paula Polak, Bartosz Nowak
Matronat: Glissando, Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego
Zajrzyj do książki
Premiera w ramach Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej "Warszawska Jesień" | Dom w Alejach w Warszawie | 24.09.2025
Posłuchaj rozmowy z Krzysztofem Marciniakiem, tłumaczem książki w radiu festiwalowym Warszawskiej Jesieni
Spotkanie we Wrocławiu | Księgarnia Tajne Komplety we Wrocławiu | 22.10.2025
Zapraszamy na spotkanie wokół książki „Strojenie świata” R. Murraya Schafera z udziałem tłumacza – Krzysztofa Marciniaka oraz Marty Koniecznej i Roberta Losiaka. Moderatorem dyskusji będzie Paweł Szroniak.
ul. Przejście Garncarskie 2„Strojenie świata” R. Murraya Schafera wydane pierwotnie w Kanadzie w 1977 roku, to kultowa pozycja z dziedziny nauki o dźwięku, fundatorska dla całej dziedziny ekologii akustycznej, do dziś budząca żywe dyskusje w świecie artystycznym i naukowym. Schafer opowiada w niej o bezkresnym pejzażu dźwiękowym otaczającym człowieka, o historycznych zmianach w naszym środowisku akustycznym, o jego zmysłowej eksploracji, krytyce, analizie i świadomym projektowaniu.
Jak nastroić świat? Krakowska premiera w ramach Festiwalu "Sacrum Profanum" | Pałac Potockich w Krakowie | 8.11.2025
Premiera w Gdańsku połączona z koncertem Katarzyny Podpory | Nadbałtyckie Centrum Kultury | 14.11.2025
Natalia Glinka-Hebel – urodzona w 1989 r. na Warmii, od 2008 roku związana z Trójmiastem. Ukończyła szkołę muzyczną w klasie gitary. Absolwentka studiów magisterskich z filologii angielskiej (tytuł uzyskała, pisząc pracę o karnawalizacji w literaturze brytyjskiej) oraz przetwarzania języka naturalnego na Uniwersytecie Gdańskim, a także studiów podyplomowych „Muzyka w mediach” na Collegium Civitas (2020). Współpracuje m.in. z magazynem Glissando i Ruchem Muzycznym, przygotowując relacje z festiwali, recenzując płyty i przeprowadzając wywiady z artystami. Tłumaczy również teksty związane z szeroko pojętą muzyką współczesną oraz audiosferą. Na co dzień pracuje w branży IT, po pracy szukając związków między przetwarzaniem języka a muzyką.Petar Petkov – gitarzysta i kompozytor, którego praktyka artystyczna łączy historyczne podejście do wykonawstwa z poszukiwaniami brzmieniowymi we współczesnej muzyce. Specjalizuje się w interpretacji repertuaru od renesansu po muzykę XX i XXI wieku, ze szczególnym uwzględnieniem utworów polifonicznych i sonorystycznych. Jako wykonawca wyróżnia się dbałością o detale brzmieniowe, subtelną artykulacją i głębokim zrozumieniem form muzycznych. Regularnie sięga po nietypowe instrumenty, takie jak 12-strunowa gitara klasyczna, aby poszerzać spektrum wykonawcze i wiernie oddawać idiom dawnych epok. Jako kompozytor bada zjawiska psychoakustyczne i przestrzenne. Jego twórczość charakteryzuje się długimi trwaniami, mikrostrukturami faktury oraz kontemplacją dźwięku jako zjawiska cielesnego i efemerycznego. Inspiracje czerpie zarówno z praktyki głębokiego słuchania, jak i z harmonii oraz teorii afektów muzyki dawnej, tworząc dzieła balansujące między minimalizmem, sonoryzmem a introspekcyjną ekspresją.dr Antoni Michnik – doktor nauk humanistycznych (doktorat w Instytucie Sztuki PAN), badacz sound studies, performer, kurator. Członek założyciel researchersko-performatywnej Grupy ETC. W latach 2013-2024 redaktor w magazynie „Glissando”, od początku 2025 w redakcji „Kontekstów / Polskiej Sztuki Ludowej”. Publikował m.in. w „Dialogu”, „Dwutygodniku”, „Kulturze Popularnej”, „Ruchu Muzycznym”, „Szumie”, „Zeszytach Literackich”. Współredaktor książek „Fluxus w trzech aktach. Narracje – estetyki – geografie” Grupy ETC (Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2014) oraz „Poza Rejestrem. Rozmowy o muzyce i prawie autorskim” (Fundacja Nowoczesna Polska, 2015). Od roku 2020 w zespole kuratorskim festiwalu muzyki improwizowanej Ad Libitum, współpracował kuratorsko m.in. z Trafostacją Sztuki w Szczecinie i Curie City oraz festiwalami NeoArte i Warszawska Jesień. Solo oraz z Grupą ETC występował na licznych festiwalach (m.in. Musica Privata, Mikrofestival, Fluxus Festivalis) oraz przeglądach sztuki i muzyki współczesnej (m.in. Survival, Kręgi Sztuki), interpretując neoawangardowe kompozycje muzyczne, lub prezentując autorskie działania performatywne. Współorganizator oraz współautor licznych działań Grupy ETC we współpracy m.in. z Bunkrem Sztuki, Centrum Jasna 11, Archiwum Idei, Komuną // Warszawa.
Katarzyna Podpora, o koncercie____________Shitgarden__________:Inni Inni – tak określam podmioty nieożywione, z którymi współpracuję tworzac muzykę – fragmenty potłuczonej ceramiki, kamienie, zerwane struny, nie do końca sprawne instrumenty, szczątki istot pozaludzkich (kości zwierząt, suche części roślin), porysowane płyty winylowe. Wiele z nich uznawanych jest za odpadki, jednak każde posiada historię i indywidualne właściwości dźwiękowe (w przypadku kości, na przykład, ważny jest stopień erozji i środowisko, w którym te procesy zachodziły). Rozczytywanie biografii Innych Innych, wchodzenie z nimi w dialog – poprzez działanie i łączenie ich głosów z nagraniami terenowymi, stanowi centrum mojej praktyki artystycznej.
Koncert promuje mój najnowszy album Shitgarden – kasetę wydaną nakładem Bocian Records w październiku tego roku.”
Katarzyna Podpora – artystka intermedialna, związana z morzem – jego przestrzenią audialną, ruchem, wpływem na twardą materię; tłumaczka, doktora sztuki w zakresie rzeźby i intermediów; mieszka i pracuje w Gdańsku. W pracy twórczej porusza kwestie materialności oraz podmiotowości istnień (tak żywych, jak i nie-żywych), form efemerycznych i performatywnych, a także procesualności oraz pamięci – w kontekście zapisu dokonywanego za pośrednictwem różnych mediów, w tym nagrań audio, tekstu, czy fotografii. Skupia się na nasłuchiwaniu materii i przestrzeni. Jako twórczyni muzyki eksperymentalnej, improwizowanej pracuje z istotnym w jej praktyce instrumentarium, na które składają się materiały uznawane za odpadki, w tym szczątki istot pozaludzkich – kości zwierzęce, martwe części roślin, a także zdezelowane instrumenty, zniszczone płyty gramofonowe i taśmy z nagraniami terenowymi. Swoje prace prezentowała na wielu wystawach i festiwalach sztuki oraz muzyki współczesnej."Strojenie świata" – audycja Michaliny Bieńko w Programie Trzecim Polskiego Radia