Plac Nowego Sąsiedztwa jest otwartą przestrzenią spotkania, wzajemnej ciekawości i wymiany. W wymiarze przestrzennym jest fazą przejściową między placem Defilad a placem Centralnym, miejscem realizacji wyobrażeń o włączającej przestrzeni publicznej: społecznej i przyrodniczej. Plac Nowego Sąsiedztwa to spotkania i rozmowy toczące się wokół ważnych dziś tematów: miejskości zorientowanej na pokonanie kryzysów, spotkania z nowymi sąsiadami i sąsiadkami z Ukrainy, a także rozpoznania i pielęgnowania sąsiedztwa międzygatunkowego.
Tegoroczna edycja projektu Plac Defilad jest wyjątkowa – to ostatnia odsłona przed rozpoczęciem prac remontowych związanych z realizacją placu Centralnego autorstwa pracowni A-A Collective. To więc idealny moment do podsumowania oraz zaprezentowania poszerzanej przez te wszystkie lata wizji miejskości, a zarazem doskonały moment do zaproszenia warszawiaków i warszawianek do nowego centrum miasta, w którym plac Centralny jest ważną częścią założenia Nowego Centrum Warszawy.
Moment przed budową placu Centralnego to czas umożliwiający wprowadzenie w życie progresywnych postulatów i testowania w praktyce rozwiązań, które będą realizowane na placu Centralnym – związanych m.in. z zielenią, rozpłytowaniem nawierzchni i wprowadzeniem w życie postulatów związanych z wrażliwością przyrodniczą dostosowaną do aktualnej wiedzy i poczucia odpowiedzialności za wspólną przestrzeń.
Wydarzenie jest częścią Placu Nowego Sąsiedztwa realizowanego w ramach tegorocznej odsłony projektu Plac Defilad realizowanego przez Teatr Studio im. Stanisława Ignacego Witkiewicza.
Kuratorki: Aleksandra Litorowicz, Bogna Świątkowska
Producentka: Anka Kobierska
Sąsiedzi, partnerzy: Fundacja Nowej Kultury Bęc Zmiana, Fundacja Puszka, Grupa Projektowa Centrala, A-A Collective, Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego
Zieleń nad betonem: manual w formie plakatu | PDF do pobrania
Plakat do pobrania – wersja do druku
Projekt graficzny: Veranika Zhuk
Gleba w centrum | 4.06.2022
www.centrala.net.pl
Hydrobotaniczne miasto | 19.06.2022
Warsztaty i wykład na temat wodnego ogrodnictwa
Grzybień północny (Nymphaea candida)
Marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia)
Osoka aloesowata (Stratiotes aloides)
Strzałka wodna (Sagittaria sagittifolia)
Kotewka orzech wodny (Trapa natans)
Wolfia bezkorzeniowa (Wolffia arrhiza)
Rzęsa drobna (Lemna minor)
Pistia rozetkowa (Pistia stratiotes)
Rozpław sercowaty (Pontederia cordata)
Cibora zmienna (Cyperus alternifolius)
Salwinia uszkowata (Salvinia auriculata)
Rozwielitka (Daphnia)
www.centrala.net.pl
Bęc Radio: Odrodzenie przyrody w mieście —> Małgorzata Kuciewicz / grupa projektowa Centrala
Grupa projektowa CENTRALA (Małgorzata Kuciewicz i Simone De Iacobis) tworzy projekty pod hasłem Amplifikacja natury badające relacje pomiędzy architekturą i procesami przyrodniczymi. Z Małgorzatą Kuciewicz rozmawiamy o konieczności odrodzenia żywej miejskiej gleby, przywróceniu obecności wody w mieście i miejskiej hydrobotanice.
Q&A: Rozpłytowanie i 350 roślin
Czy płyta główna została zniszczona przez rozpłytowanie i nasadzenie zieleni?
Nie. Wszystkie płyty zostały ponumerowane, zdjęte, oczyszczone i są przechowywane w magazynie. Roboty związane ze zdjęciem posadzki wykonał partner projektu, zajmująca się tym profesjonalnie Grupa TREE. Żadna ze zdemontowanych płyt granitowych nie doznała uszczerbku i wszystkie nadają się do wykorzystania zgodnie z przeznaczeniem i projektem przyszłego placu „Centralnego”. Zostały zabezpieczone również wszystkie czarne płyty sjenitowe bez względu na ich stan sprzed rozpłytowania – część z nich była już popękana. Zostaną one wykorzystane do bieżących napraw innych uszkodzonych płyt na placu Defilad, które realizuje Zarząd Pałacu Kultury i Nauki oraz do realizacji przyszłego placu „Centralnego”. Całe przedsięwzięcie realizowane jest po wielomiesięcznych ustaleniach z odpowiednimi jednostkami miejskimi, w tym Biurem Architektury i Planowania Przestrzennego oraz Konserwatorem Zabytków.
Dlaczego rozpłytowanie jest akurat w tym miejscu? (Dlaczego nie w miejscu parkingu?)
Rozpłytowany został częściowy obszar jednej z przyszłych pięciu rabat, które będą zlokalizowane na płycie głównej Pałacu Kultury i Nauki. W projekcie Placu „Centralnego” rabaty przed wejściem do PKiN są zlokalizowane dokładnie w miejscu dawnych dziedzińców kamienic czynszowych, które znajdowały przed wojną się wzdłuż ulicy Złotej.
Czy rozpłytowanie utrudnia ruch pieszy, odbywanie się wydarzeń na płycie głównej?
Projekt zajmuje obszar 40 m2. Stanowi to mniej niż 1% powierzchni całej płyty. Zapewniamy, że nie utrudnia to w żadnym wypadku ruchu pieszych. Rozpłytowanie zostało zrealizowane w ramach projektu Plac Defilad – letniego festiwalu społeczno-kulturalno-rozrywkowego – dlatego rozpłytowanie nie utrudnia realizacji innych wydarzeń na placu ani ruchu pieszych.
Jak to się ma do przyszłości placu Defilad?
Rozpłytowanie i nasadzenia są zapowiedzią projektu Placu „Centralnego”, który będzie zlokalizowany na obszarze między Pałacem Kultury a ulicą Marszałkowską. Motywem przewodnim projektu jest odwzorowanie za pomocą różnych materiałów, w tym i zieleni niskiej – trawników, bylin, krzewów – przedwojennego układu ulic i budynków, które znajdowały się na tym terenie przed wybuchem drugiej wojny światowej. Na przykład rabata, którą dzisiaj obserwujemy na placu przed Teatrem Studio jest częścią dawnego dziedzińca budynku, który znajdował się przy ulicy Złotej 22.
Czy rośliny są przypadkowe?
Nie. Zostały zaprojektowane przez architektkę krajobrazu Martę Tomasiak, która współpracowała z A-A-Collective przy przygotowaniu projektów realizacyjnych po konkursie na Plac „Centralny”.
Jakie to rośliny i dlaczego akurat te, jakie mają właściwości?
Posadzona została kompozycja bylin, traw i krzewów. Gatunki zostały dobrane tak, aby zapewnić atrakcyjność wielobarwnego kwitnienia przez cały sezon – kolorystyka zawiera odcienie fioletu i niebieskiego u szałwi, werbeny czy bodziszków, czerwone akcenty jeżówek i goździków, biele zawilców, lilaków i pluskwic.
Aby wspierać śródmiejską bioróżnorodność, na rabacie nasadzono 19 różnych gatunków, w tym wiele atrakcyjnych dla zapylaczy i motyli. Mamy gatunki pięknie pachnące, takie jak bez lilak czy szałwia.
Czy roślinom będzie tu dobrze?
Aby poprawić mikro-ekosystem rabaty wprowadziliśmy rośliny zadarniające, które szybciej wypełnią przestrzenie między innymi nasadzeniami i ochronią glebę przed przesychaniem – m.in. bodziszki i goździki. Centralne miejsce zajął miłorząb – symbol siły i odporności.
Jak długo to zostanie na Placu Defilad?
Zakłada się, że rabata w aktualnej postaci pozostanie już na stałe na placu Defilad również po jego przebudowie ponieważ stanowi element zwycięskiego projektu na nowy plac autorstwa A-A Collective.
Kto za to zapłacił?
Rozpłytowanie i zazielenienie jest elementem projektu pt. „Plac Nowego Sąsiedztwa” realizowanego w ramach tegorocznej edycji projektu Plac Defilad. Projekt Plac Defilad jest organizowany od 8 lat przez Teatr STUDIO i współfinansowany przez Miasto Stołeczne Warszawa. Dodatkowo Teatr Studio pozyskał Partnerów przedsięwzięcia w postaci Grupy Tree oraz Szkółek Grąbczewscy, którzy pokryli koszty rozpłytowania i zazielenienia.
Po co?
Wiemy, że plac Defilad niedługo zmieni swoje oblicze. Przeszłość i teraźniejszość tej centralnej przestrzeni publicznej w Warszawie są już szeroko rozpoznane, natomiast przyszłość, która nadejdzie już za chwilę, odczytywać możemy przez założenia i wizualizacje zwycięskiego projektu na plac „Centralny” autorstwa A-A Collective. Chcąc pokazać we fragmencie kilka założeń przyszłego placu dokonaliśmy rozpłytowania fragmentu płyty głównej i na 40 m2 posadziliśmy ok. 350 roślin. Stworzyliśmy przestrzeń współbycia i relaksu, z której mogą korzystać sąsiedzi, turyści, przyjezdni, owady, ptaki czy zwierzęta – czyli szeroka międzygatunkowa wspólnota mieszkańców. Projekt ten wyraża głębokie przekonanie, że przestrzeń publiczna współczesnych miast musi stać się miejscem kontaktu z naturą, a radykalne zazielenienie – rodzajem nowej miejskiej infrastruktury.
Dlaczego akurat teraz?
Moment przed budową przyszłego placu „Centralnego” to czas pozwalający na wprowadzenie w życie rozwiązań, związanych m.in. z wprowadzaniem większej ilości zieleni do przestrzeni publicznej. Działanie to zbiera dotychczasowe doświadczenia partnerów i osób zaangażowanych w jego realizację oraz postulaty i rekomendacje projektu badawczego „Place Warszawy (do odzyskania)”. To również kontynuacja działań rozszerzających myślenie o placu Defilad, jego potencjałach i wspólnocie mieszkańców i mieszkanek miasta, prowadzonych z powodzeniem przez 8 edycji projektu społeczno-kulturalnego Plac Defilad.
Zmiany w Centrum / Spacer po przestrzeniach publicznych | 9.07.2022
Jednym z wymiarów projektu Plac Nowego Sąsiedztwa jest zaproszenie warszawiaków i warszawianek na zmieniający się dzięki zieleni i hydrobotanice Plac Defilad, oraz do nowego centrum miasta, którego ważną częścią jest przyszły Plac Centralny autorstwa pracowni A-A Collective.
Dr Monika Wróbel jest architektką, urbanistką i badaczką miejską zajmującą się przestrzenią publiczną. Jest współzałożycielką i wiceprezeską Fundacji Skwer Sportów Miejskich, wspierającej rozwój przyjaznych, międzypokoleniowych przestrzeni miejskich rekreacji. Od 2020 roku doradza m.st. Warszawa w zakresie kreowania dobrych przestrzeni publicznych tworząc dokumenty programujące rozwój stolicy.
9 lipca, godz. 13:00 – 15:00
Start: Stół społeczny na Placu Defilad
Czy możemy żyć bez klimatyzacji? Rozmowa o architekturze mikroklimatów | 13.07.2022
Żar leje się z nieba, a my chronimy się w klimatyzowanych wnętrzach biur, sklepów, centrów handlowych i coraz częściej mieszkań. Wiąże się to jednak zupełnie bezpośrednio ze zużyciem paliw kopalnych. Powstająca współcześnie (od lat 70.) architektura jest energożerna i wymaga ciągłego podłączenia do prądu. Mamy czas katastrofy klimatycznej, a nadal wznoszone są przeszklone biurowce czy apartamentowce z ogromnymi oknami, nie wspominając o betonowych połaciach podziemnych parkingów.
Czy moglibyście budować inaczej? Czy możemy przerabiać już istniejące budynki na mniej uzależnione od paliw? Czy jesteśmy gotowi na rezygnację z naszego cieplnego komfortu lub przewartościowania samego pojęcia?
Porozmawiamy też o tym jak komfort jest nierówno dystrybuowany w skali globu. O tym, jak jest związany z procesami kolonizacji i kto miał do niego dostęp historycznie? Wreszcie popatrzymy na klimatyzację jako na infrastrukturę podtrzymującą życie w miejscach, w których katastrofa klimatu stwarza dla niego zagrożenie.
Rozmowa jest związana z dwoma numerami kwartalnika „Autoportret” – Architektura mikroklimatów i Modernizm a kolonializm.
Rozmawiają:
Marta Karpińska – redaktorka kwartalnika „Autoportret. Pismo o dobrej przestrzeni”, kuratorka wystaw architektonicznych. Członkini zarządu Fundacji Instytut Architektury, zaangażowana w projekty wydawnicze, wystawiennicze i edukacyjne FIA od 2013 roku.
Dorota Leśniak-Rychlak – redaktorka naczelna kwartalnika „Autoportret” (od 2007 roku, wyd. Małopolski Instytut Kultury). Założycielka i prezeska zarządu Fundacji Instytut Architektury, kuratorka wystaw architektonicznych FIA od 2011. Autorka książki „Jesteśmy wreszcie we własnym domu” (Instytut Architektury, 2019).
Maciej Miłobędzki – architekt, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W latach 1984–1988 pracował w Spółdzielni Pracy Twórczej Architektów i Artystów Plastyków. Współzałożyciel pracowni JEMS Architekci, z którą wiąże architektoniczną działalność od 1988 r. Od 2008 r. prowadzi działalność dydaktyczną na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej. Laureat Honorowej Nagrody SARP (2002).
Bęc Radio: Zielona przyszłość betonu —> dr Jan Pizoń / Politechnika Śląska w Gliwicach
O tym jaka jest alternatywa dla betonozy, w czasie Śląskiego Festiwalu Nauki w Katowicach rozmawialiśmy z dr inż. Janem Pizoniem, z Katedry Procesów Budowlanych i Fizyki Budowli wydziału Budownictwa Politechniki Śląskiej.
Sąsiedztwo międzygatunkowe: Pszczoły z centrum miasta
Z jakich roślin zbierają nektar pszczoły mieszkające w centrum Warszawy? Jak sobie radzą w wielkim mieście? Co im najbardziej przeszkadza? Czy miód, który powstaje w mieście, jest zanieczyszczony? Na te pytania odpowiada Wiktor Jędrzejewski, który w 2014 r. zainicjował ruch Miejskie Pszczoły i dzięki współpracy z urzędnikami i radnymi m.st. Warszawa doprowadził do legalizacji pszczelarstwa w stolicy. To dzięki tej zmianie możemy dziś hodować pszczołę miodną na dachach lub w przydomowych ogrodach. Wiktor obecnie opiekuje się pasiekami na Osiedlu Jazdów oraz na jednym z tarasów Pałacu Kultury i Nauki. To właśnie tam, przed Teatrem Studio, na Placu Nowego Sąsiedztwa powołanym w ramach cyklu letnich wydarzeń kulturalnych „Plac Defilad”, przy rabacie powstałej na miejscu rozbetonowanego fragmentu placu i przy hydrobotanicznych donicach, rozmawiamy z Wiktorem o badaniach przeprowadzanych przez pszczoły (tak, tak!) i o przyjacielskim miejskim pszczelarstwie.
Słodycz roju – mix tape przygotowany przez Ignacego Hryniewicza, uświetnił uroczystą premierę i degustację miodu z warszawskiej pasieki miejskiej znajdującej się na tarasie Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Wydarzenie w ramach Placu Nowego Sąsiedztwa miało miejsce 7.08.2022 na Placu Defilad.